|
|
XIX - wieczny zespoł dworsko-parkowy
Zabytkowy XIX - wieczny zespół - dworsko parkowy stał się w 1989 roku siedzibą Fundacji. Jest stale poddawany remontowi i konserwacji. Ma być
w całości zaadaptowany tak aby można było realizować wszystkie cele statutowe. Koniecznym wydaje się szczegółowy opis obiektu ze zwróceniem uwagi na elementy szczególnie wartościowe architektonicznie, artystycznie i dekoracyjnie.
Dwór zbudowany jest na rzucie prostokąta o wymiarach 34 na 15metrów. Na osi środkowej z obu stron znajdują się ryzality od północy prostokątny od południa zamknięty w pięciokącie.
Wejście do dworu od strony frontowej północnej odbywa się przez trzy pomosty przerzucone nad suchą fosą obmurowaną ścianami oporowymi zabezpieczonymi żeliwnymi balustradkami. Dwór jest posadowiony na cokole
z kamienia ciosanego, w całości jest wymurowany z czerwonej cegły palonej. Na pierwszym piętrze zastosowano konstrukcje ryglową. Pokrycie dachowe wykonano najpierw z łupka, a w latach osiemdziesiątych XX wieku przełożono dach zmieniając łupek na blachę cynkową. W 1991 roku cały dach pomalowano minią i farbą grafitową kolorystycznie zbliżoną do koloru łupka.
Drewniana więźba dachowa ma konstrukcję czterospadową, krzyżującą się nad środkową częścią budynku. W połaci dachowej od północy i południa są wycięcia nad wykuszowymi oknami zwieńczonymi od góry wieżyczkami, przykrytymi wysokimi, strzelistymi daszkami, zakończonymi iglicami.
Elewacja frontowa od strony północnej jest 12-osiowa. Ozdobną częścią stanowiącą dominantę jest dwumetrowy ryzalit występujący do przodu na osi budynku. Do ryzalitu prowadzą szerokie drzwi z naświetlem podzielonym na pięć ostrołuków zamkniętych od góry łukiem odcinkowym. Powyżej umieszczone są trzy małe okienka, nad którymi usytuowana jest profilowana balustrada zamykająca balkon. Jest ona wykonana z kolistych elementów ceramicznych ozdobionych w środku motywem rybiego pęcherza lub czterolistnej koniczynki. Trzy okna balkonowe zamknięte są oślimi grzbietami. Środkowe okno rozwiązano jako okno-drzwi. Cała powierzchnia wnęki nad oknami wyłożona jest ażurowymi elementami ceramicznymi z motywem czterolistnej koniczynki na wzór gotyckich maswerków. Kondygnacja pierwszego piętra wykonana w murze pruskim wspiera się na długiej belce, którą podtrzymują dość silnie wysunięte do przody drewniane profilowane wsporniki.
Elewacja tylna od strony południowej rozwiązana jest podobnie, różnica polega na tym, że w elewacji nie ma otworów drzwiowych, a ryzalit ma kształt pięcioboku. W części cokołowej znajdują się otwory okienne o łuku odcinkowym częściowo zablendowane lub z oknami.
Elewacja wschodnia charakteryzuje się asymetrycznym rozmieszczeniem okien w części parterowej a okno lewe stanowi blendę. Okna na pierwszym piętrze usytuowane są symetrycznie w rytmie 1 : 3 : 1. Wszystkie okna zamknięte są łukami odcinkowymi o niskiej strzałce. Część szczytowa oddziela drewniany gzyms ze wspornikami. W części cokołowej w suchej fosie znajduje się zejście do piwnicy.
Elewacja zachodnia podobna jest do elewacji wschodniej, ale w dwóch skrajnych osiach ma wykusz - występującą z lica elewacji część budynku tworzącą z wnętrzem organiczną całość przykrytą oddzielnym daszkiem.
Na ścianach wykusza pomiędzy oknami parteru i piętra znajduje się balustradka z elementów ceramicznych – kół wypełnionych rybimi pęcherzami. Budynek jest w całości podpiwniczony. W środkowych piwnicach jest posadzka ceglana,
a w skrajnych zachodnich i wschodnich piwnicach jest posadzka betonowa. Układ piwnic jest trójtraktowy; środkowy węższy biegnie przez całą długość budynku i od niego jest dostęp do poszczególnych pomieszczeń. Sklepienia piwnic są przeważnie odcinkowe, częściowo są to stropy na dźwigarach.
W ryzalitach sklepienia są ceglane.
Parter rozplanowany jest jako dwutrakt z jednoprzestrzenną salą w części ryzalitowej i zróżnicowanymi pod względem wielkości pomieszczeniami
w częściach bocznych. Największa sala na osi północ południe po stronie południowej zamknięta jest pięcioboczną absydą, a od strony północnej prostokątem flankowanym skośnie ustawionymi przyporami. Sala z drewnianym stropem belkowym jest znacznie wyższa od pomieszczeń w częściach bocznych. Ściany sali rozczłonkowane są dwoma rzędami wnęk o zróżni-
cowanej szerokości, wszystkie przesklepione są łukami odcinkowymi
o niskiej strzałce. W apsydzie i przedsionku północnym jest sklepienie krzyżowe o niskiej strzałce. Podłoga wykonana jest z desek.
Salon południowo wschodni założony na rzucie prostokąta zdobiony jest sztukatorskim plafonem podzielonym na dwie nierówne części - wąski prostokąt we wschodniej części sali oddziela profilowana belka, czterokrotnie dłuższy prostokąt z rozetą w środku obwiedziony jest wąską profilowaną listwą przedzieloną kółkami. Rozeta zdobiona jest stylizowanym ornamentem roślinnym i stanowi środek dłuższego prostokąta.
Salon południowo - zachodni jest najbardziej ozdobny w całym budynku. Założony na rzucie prostokąta powiększony jest o prostokątny wykusz z jednym oknem. Dekoracyjny plafon podzielony jest na 3 części: 2 krańcowo leżące wąskie prostokąty oddzielają belkami środkowy kwadrat. Wewnątrz kwadratu zakomponowana jest na rzucie ośmioramiennej gwiazdy sztukateria. Są to
stylizowane kwiaty, winna latorośl, trójliście. Część gwiazdy oddzielają pasy plecionki. Wokół plafonu na styku ze ścianami bocznymi biegnie dekoracyjny fryz. Do salonu w skrzydle północno - zachodnim wchodzi się przez drzwi umieszczone w ściętym narożniku. Tu plafon sztukatorski wykonany jest
z cienkich skromnie profilowanych listewek. Zakomponowany jest na motywie karo, a jego wierzchołki są ścięte tworząc proste zakończenia. Piętro wykonane jest w całości z muru pruskiego, tylko część ryzalitowa jest ceglana.
Do innych wartościowych elementów dworu zachowanych od czasu jego budowy zalicza się schody drewniane z owalną lalką w środku, drzwi do salonów o formie neorenesansowej z kolistymi elementami w środku, drzwi- okna prowadzące na balkony typu ośli grzbiet, dwa piece grzewcze jeden
z gzymsem o motywach neorenesansowych.
|